Polacy stworzyli olbrzymią bazę danych oddziaływania leków psychotropowych na EEG
11 godz. temuLeki psychotropowe od dekad stanowią podstawę leczenia zaburzeń psychicznych, jednak sposób, w jaki dokładnie wpływają na aktywność elektryczną mózgu, nigdy wcześniej nie został zbadany na tak dużą skalę. Zespół naukowców – w składzie Magdalena Szponar, Patrycja Dzianok, Bartłomiej Gmaj, Wojciech Jernajczyk i Jan Kamiński – z Instytutu Biologii Doświadczalnej im. Nenckiego PAN, Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, Instytutu Psychiatrii i Neurologii oraz SUNY Upstate Medical University, przeanalizował ponad 24 tysiące zapisów EEG pochodzących z dwóch warszawskich szpitali psychiatrycznych. Wyniki tej pracy, opublikowane w czasopiśmie eBioMedicine, tworzą największy jak dotąd atlas neurofizjologicznych „podpisów" głównych klas leków psychotropowych.
Co się dzieje w organizmie człowieka podczas zaćmienia Słońca? Sprawdzą to uczeni z Barcelony
5 sierpnia 2026, 08:17Już za tydzień, 12 sierpnia, tuż przed zachodem słońca, północno-zachodnią część Półwyspu Iberyjskiego przesłoni cień Księżyca. Będzie to pierwsze od ponad 120 lat całkowite zaćmienie Słońca widoczne w tym regionie. Dla mieszkańców i turystów to niepowtarzalna okazja do obserwacji rzadkiego zjawiska astronomicznego. Dla naukowców z Barcelony to z kolei szansa, by po raz pierwszy na tak dużą skalę zbadać, jak ludzki organizm reaguje na nagłe zaciemnienie nieba.
Naukowcy z Krakowa pomogli badać hipotetyczny świat lustrzany
30 lipca 2026, 08:15Fizycy z Instytutu Paula Scherrera (PSI) w Szwajcarii, we współpracy z ETH Zurych i zespołem z Instytutu Fizyki im. Mariana Smoluchowskiego na Uniwersytecie Jagiellońskim – w skład którego wchodzili profesor Kazimierz Bodek, doktor Dagmara Rozpędzik i doktor Jacek Zejma – przeprowadzili jeden z najczulszych dotąd testów hipotezy, że neutron może okresowo znikać w równoległym, lustrzanym sektorze materii.
Iloma językami mówiła ludzkość w przeszłości? Naukowcy doszli do zaskakujących wniosków
27 lipca 2026, 15:57Obecnie na świecie istnieje około 7200 języków. Brzmi imponująco, ale nowe badanie opublikowane w Science pokazuje, że to zaledwie blady cień dawnej różnorodności językowej. Damian Blasi (Uniwersytet Pompeu Fabra, Uniwersytet Harvarda), Marcus Hamilton (University of Texas, Santa Fe Institute), Russell Gray (Instytut Antropologii Ewolucyjnej im. Maxa Placka, Uniwersytet w Auckland) i Claire Bowern (Yale University) zrekonstruowali, jak zmieniała się liczba języków w holocenie i doszli do wniosku, że 3000–1000 lat temu na Ziemi mogło istnieć nawet kilkadziesiąt tysięcy języków.
Na Słowacji odkryto rzymski fort z czasów wojen markomańskich
22 lipca 2026, 11:57W miejscowości Šurany na południowym zachodzie Słowacji archeolodzy natrafili na pozostałości rzymskiego fortu, datowanego na drugą połowę II wieku, najprawdopodobniej na okres wojen markomańskich, toczonych w latach 166–180. Odkrycia dokonano w trakcie prac poprzedzających budowę parku przemysłowego Šurany Industrial Park, a prowadzonych przez Instytut Archeologiczny Słowackiej Akademii Nauk pod kierunkiem Mateja Ruttkaya. Badania, rozpoczęte w marcu 2025 roku, objęły dotąd ponad 150 hektarów terenu.
Neolityczni łowcy-zbieracze prowadzili świadomą introdukcję ryb do jezior Skandynawii
20 lipca 2026, 11:51Gdy myślimy o rewolucji neolitycznej – momencie, w którym człowiek przestał być biernym uczestnikiem przyrody i zaczął nią świadomie zarządzać – zwykle mamy na myśli uprawę zbóż i hodowlę zwierząt. Badania opublikowane w czasopiśmie Antiquity przez Axela Mjæruma i Ellen K. Friis z Muzeum Historii Kultury Uniwersytetu w Oslo oraz Andreasa J. Kirchhefera z Dendroøkologen i niezależnego badacza Trygve Hesthagena pokazują, że zdolność do przekształcania ekosystemów posiadały już społeczności łowiecko-zbierackie, i to na kilka tysięcy lat przed pojawieniem się rolnictwa w Skandynawii.
Pierwsza kość dinozaura z Antarktydy była przez 40 lat błędnie opisana
30 czerwca 2026, 13:32Niewielki fragment skamieniałego kręgu, znaleziony podczas brytyjskiej ekspedycji antarktycznej w 1985 roku, okazał się pierwszą w historii kością dinozaura odkrytą na Antarktydzie. Przez cztery dekady naukowcy byli przekonani, że należała ona do gada morskiego. Dopiero nowe analizy wykazały, że jest to kręg tytanozaura – przedstawiciela grupy długoszyich zauropodów, do której należały największe zwierzęta lądowe w dziejach Ziemi.
Archeolodzy znaleźli rydwan wotywny tajemniczej kultury Tartessos
30 czerwca 2026, 08:29W Estremadurze, setki kilometrów od najbliższego wybrzeża, archeolodzy znaleźli wykonany z brązu rydwan wotywny, ozdobiony wizerunkami bóstw rzecznych i gryfów. Ten niezwykły zabytek, który ma jedyne znane odpowiedniki nie w Hiszpanii, a w Etrurii, to dowód, że tajemnicza kultura Tartessos sprzed dwóch i pół tysiąca lat była znacznie lepiej osadzona w śródziemnomorskiej sieci wymiany handlowej, niż dotąd sądzono.
Jedne z najstarszych monet wikingów przyniosły zaskakujące informacje
17 czerwca 2026, 11:06W 2018 roku, podczas prac w okolicach Damhus na południe od duńskiego Ribe, odkryto coś wyjątkowego – 266 srebrnych wikińskich monet, które spoczywały w ziemi przez ponad tysiąc lat. Opublikowane właśnie wyniki ich analizy chemicznej i izotopowej rzucają nowe światło na początki wikińskiego systemu monetarnego oraz na zaskakująco dalekie połączenia handlowe wczesnośredniowiecznej Skandynawii.
Polska na szarym końcu. Mamy 39% analfabetów funkcjonalnych
11 czerwca 2026, 14:49W 2023 roku 31 krajów OECD, w tym Polska, przeprowadziło nowy cykl Programu Międzynarodowej Oceny Kompetencji Dorosłych – PIAAC. To największe na świecie badanie tego typu, mierzące trzy kluczowe umiejętności dorosłych: rozumienie tekstu, rozumowanie matematyczne oraz rozwiązywanie problemów. Wyniki, opublikowane na podstawie danych zebranych w latach 2022–2023, dostarczają wiedzy o tym, jak dorośli radzą sobie z podstawowymi wyzwaniami informacyjnymi i poznawczymi we współczesnym świecie. Polska nie wypada na tym tle dobrze.
« poprzednia strona następna strona » 1 2 3 4 5 6 7 …
